گروه مردم‌شناسي

ايران سرزميني است دربرگيرندة گروه‌هاي قومي، زباني و ديني گوناگون. در حالي‌که هريک از اين گروه‌ها ويژگي‌هاي فرهنگي خاص خود را دارند، ليکن در ميان آنها قرابت‌هاي فرهنگي مشترکي نيز وجود دارد که به‌طور کلي همبستگي و وحدت ملي مردم ايران را پديد مي‌آورد.

          تکثر در هويت‌هاي قومي و زباني و ديني؛ خواه‌ناخواه تقابل‌هايي نيز ميان اقوام از سويي و هويت ملي از سوي ديگر ايجاد مي‌کند. براي پائين‌آوردن و کاهش ميزان تقابل‌ها و بالا بردن و افزايش مشترکات فرهنگي و رسيدن به يک همبستگي ملي لازم است:

1- به همة فرهنگ‌ها و خرده‌فرهنگ هاي قومي اعتبار بخشيد و در راه شناسايي و شناساندن ساختار نظام‌هاي اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي هر يک از اقوام و جامعه‌ها و مشترکات فرهنگي ميان آنها سخت کوشيد.

2- براي انسجام بخشيدن به همبستگي ميان اقوام و پُر رنگ کردن صبغة وحدت ملي، مشترکات فرهنگي ميان‌قومي را تقويت و تبليغ کرد.

با توجه به اين امر مهم پژوهش فرهنگ‌ها و خرده‌فرهنگ‌ها در هر يک از قوم‌هاي پراکنده در ايران و مطالعه و بررسي جامعه‌هاي ايلي ـ عشيره‌اي، روستايي و شهري ايران بايسته مي‌نمايد.

     گروه مردم‌شناسي در دفتر پژوهشهاي فرهنگي برنامة پژوهش فرهنگ‌ها و جامعه‌هاي ايران را برعهده دارد. پژوهش‌هاي گروه اساساً بر دو روش تاريخي‌ـ‌‌‌کتابخانه‌اي و روش پژوهش ميداني ـ همزماني در زمينة موضوع‌هاي کلي زير مبتني است:

1- مطالعه و تحقيق در ساختار نظام‌هاي اجتماعي ـ فرهنگي، سياسي و اقتصادي جامعه‌هاي ايلي ـ عشيره‌اي، روستايي و شهري؛

2- مطالعه و تحقيق دربارة هنرهاي عامه: هنرهاي کلامي (ادبيات شفاهي)، هنرهاي نمايشي، تجسمي و موسيقيايي؛

3- مطالعه و تحقيق در زمينة فنون و دانش‌هاي بومي؛

4- مطالعه و تحقيق دربارة نظام‌هاي ديني ـ مذهبي و رفتارها و تظاهرات آئيني‌ـ‌مذهبي.

نتيجة پژوهش‌هاي گروه مردم‌شناسي تا کنون به‌صورت کتاب در دو مجموعه: 1. مجموعة "فرهنگ و مردم" و 2. مجموعة "از ايران چه مي‌دانم؟"، و به‌صورت مقاله در دائره‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها و نشريات علمي ـ تخصصي و علمي ـ فرهنگي چاپ و نشر يافته‌اند.

از فعاليت‌هاي ديگر گروه مردم‌شناسي مي‌توان به فعاليت‌هاي زير اشاره کرد:

الف. اظهار نظر در مورد طرح‌هاي پژوهشي مردم‌نگاري و موضوعات و مسايل فرهنگيِ پيشنهادي به دفتر پژوهشهاي فرهنگي؛

ب. بررسي و اظهار نظر و راهنمايي متن کتاب‌هاي مربوط به موضوعات مردم‌شناختي و فرهنگ مردم ايران که براي چاپ و انتشار به دفتر پژوهشهاي فرهنگي مي‌سپارند.