شامانيزم در تاجيكستان

در اين سخنرانی به "شامانيزم" خواهيم پرداخت كه در فرهنگ ازبك و تاجيك به‌آن "بخشيچيليك" يا "بخشی‌شامان" هم مي‌گويند. هرچند به مدت هفتاد سال نظام شوروی در اين منطقه حاكم بوده, باز اين آيين به سعی زنان كه كمتر زير نظر حكومت قرار داشته‌اند, ادامه يافته است.

در "شامانيزم‌بخشی" همان خصلت‌های موجود در آيين‌های مداوای معمول در آسيا را مي‌يابيم. شامان ابتدا خودش مورد تسخير ارواح يا بيماری قرار مي‌گيرد. طي مداوا (كه به‌وسيله يك بخشی صورت مي‌گيرد), او متوجه مي‌شود كه بايد "قسمت" خود را قبول كند و آنچه "نصيب‌"اش شده, كه "بخشی" شدن است, و ارواح برای او رقم زده‌اند را بپذيرد. وی پس از گذراندان يك دورة آيينی آزمايشی و بنابر توان شخصی خود در هر مرحله از گذر اجازة انجام غيب‌گويی (فال) يا مرتبة بالاتر آيين "قيطرمه" (به تاجيك: گرداندن) و كچ را به‌دست می‌آورد.

سخنرانی امروز بر مبنای تحقيقات ميداني‌ای قرار دارد كه همراه با سلطان‌علی خدابرديف در ازبكستان و تاجيكستان انجام شده است و در ضمن متون خوانده شده به‌وسيله بخشي‌ها كه دنيای غيب را به‌صورتی بسيار غنی توصيف كرده‌اند نيز مورد بررسی كتابخانه‌ای قرار گرفته است.